دنبالهدار بینستارهای ۳آی/اتلس: میهمان کهنتر از منظومه شمسی از قلب کهکشان

دنبالهدار بینستارهای ۳آی/اتلس میهمان کهنتر از منظومه شمسی از قلب کهکشان, دنبالهدارِ تازهی کشفشده ۳آی/اتلس (3I/ATLAS) به عنوان سومین مهمان بینستارهای وارد منظومه شمسی شده و بلافاصله توجه ستارهشناسان جهانی را به خود جلب کرده است. دادههای اولیه رصدی نشان میدهد که این جرم آسمانی ویژگیهای بنیادین متفاوتی با دو پیشینِ خود، اوموآموا و بوریسوف، دارد.

کشف همزمان با دفاع از پایاننامه دکتری روایت کشف این دنبالهدار زیربنای داستانی جذاب است. محقق جوان متهی هاپکینز در دانشگاه ادینبرو، درست روز پس از دفاع از پایاننامه دکتری خود در مورد مدلسازی اجرام بینستارهای، با خبری روبرو شد که او را مجدداً به میز کار بازگرداند. هاپکینز با استفاده از مدل نوینِ ساخته شده در طول سالهای دکتری، به اری با پروفسور کریس لینتات و سایر همکاران، مسیر و منشأ این دنبالهدار را بازسازی کرد.

منشأ در قرص ضخیم کهکشان و سنی فراتر از منظومه شمسی بر اساس نتایج منتشر شده در نشریه معتبر، دنبالهدار ۳آی/اتلس احتمالاً از یک ستاره کهنسال در قرص ضخیم کهکشان راه شیری سرچشمه گرفته است. این منطقة کهکشان نجومهای کهنهتر و با فلزیتی پایینتر را در بر میگیرد.

رکورددار و ترکیب شیمیایی منحصر به فرد یکی از شوکآورترین تفاوتها، سرعت بسیار بالا این دنبالهدار است.

۳آی/اتلس با سرعتی حدود ۵۷ کیلومتر بر ثانیه در فضا حرکت میکند که تقریبا دو برابر سرعت دو مهمان قبلی بینستارهای است. این سرعت بالا تداعیکننده برخوردهای جذبی شدید در محیط ستارهای متراکم قرص ضخیم است. رصدهای تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) نیز کرد که سطح این دنبالهدار رنگی قرمزِ تیره دارد.

این ویژگی طیفی بسیار شبیه به سیارکهای گروه سانتورها در منظومه شمسی است، اما با دنبالهدارهای معمول منظومه ما تفاوت دارد. این امر نشاندهنده ترکیبی غنی از مواد آلی پیچیده و احتمالاً موجودات برفهای پراکسیده شده روی هستهی آن است.

ن پنجرهای بیسابقه به تاریخ کهکشان پروفسور کریس لینتات تأکید میکند اگر منشأ این دنبالهدار واقعاً قرص ضخیم کهکشان باشد، ما برای نخستین بار mẫu فیزیکی از مواد ساخت ستارههای کهنه کهکشان در دست داریم؛ فضایی که تا به حال هیچ نمونه مستقیمی از آن نداشتیم.

چرا این کشف برای علم نجوم حیاتی است؟ سن بسیار بالا قدیمیتر از خود منظومه شمسی. منشأ منحصر به فرد قرص ضخیم کهکشان، نه هاله یا قرص نازک. سرعت فرار بالا نشاندهنده محیط ستارهای متراکم و پویا. ترکیب سطوحی نادر شباهت به سانتورها اما با إمضای بینستارهای. دنبالهدار ۳آی/اتلس نه تنها رکورد سرعت را شکسته، بلکه درباری است به گذشتهی دور کهکشان ما؛ تکهای از تاریخ کهن که هماکنون در دستان ما است.