کوه فوجی ژاپن طولانی‌ترین دوره بی‌برف در ۱۳۰ سال گذشته را تجربه کرد

ژاپن در تابستان ۲۰۲۴ برای دومین سال پیاپی گرم‌ترین تابستان تاریخ خود را ثبت کرد و این گرمای غیر‌معمول تا فصل پاییز نیز تداوم یافت. بر اساس گزارشی از کلایمیت سنترال، در اوایل اکتبر نزدیک به ۷۴ شهر ژاپنی دمای بالا‌تر از ۲۸ درجه سانتی‌گراد را تجربه کردند که برای این زمان از سال تا ۱۴ درجه بالا‌تر از حد معمول بوده است.

قله فوجی عاری از برف، یکی از بارز‌ترین نشانه‌های تأثیر زمستان‌های گرم بر ذخایر برفی و منابع آبی جهان محسوب می‌شود. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که در طول چهار دهه گذشته، گرمایش ناشی از فعالیت‌های انسانی عامل اصلی کاهش برف در نیم‌کره شمالی بوده است.

اندرو شوارتز، دانشمند جوی آزمایشگاه برف سیرا سنترال در دانشگاه کالیفرنیا برکلی، در مصاحبه‌ای با نشنال جئوگرافیک هشدار داد که در صورت ادامه انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، بخش‌های وسیعی از جهان تا سال ۲۱۰۰ با زمستان‌های بی‌برف روبرو خواهند شد.

کوه فوجی در بیش‌تر ماه‌های سال با پوشش برفی دیده می‌شود، اما با فرا رسیدن تابستان و از بین رفتن برف، بیش از ۲۲۰ هزار کوهنورد برای پیمایش دامنه‌های معروف این کوه آتشفشان گرد هم می‌آیند. علاوه بر عدم برف، افزایش چشمگیر گردشگران خارجی مشتاق صعود به این کوه، نگرانی‌های جدی برای مقامات ژاپنی به همراه داشته است.

توشیاکی کاسای، یکی از مقامات محلی، در ماه مارس به گاردین گفت با برداشته شدن محدودیت‌های کرونا، تعداد بیش‌تری از مردم برای صعود به فوجی می‌آیند. برای مدیریت ازدحام، ژاپن امسال برای کوهنوردانی که از محبوب‌ترین مسیر صعود به قله استفاده می‌کنند، مبلغی معادل دو هزار ین ژاپن (نزدیک به ۱۳ دلار) تعیین کرده و سقف روزانه بازدیدکنندگان را به چهار هزار نفر محدود نموده است.

هرچند دفتر هوا‌شناسی کوفو امسال نسبت به عدم پوشش برفی بر کوه فوجی هشدار داده، اما فشار گردشگری بر قله همچنان یکی از چالش‌های اصلی مقامات باقی مانده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی کوهنوردان با تجهیزات نامناسب از مسیر‌های کوه‌پیمایی عبور کرده و دچار آسیب شده‌اند. همچنین گردشگران محیط کوه را با زباله آلوده کرده‌اند.

ماساتاکه ایزومی، مقام دولتی استان یاماناشی، سال گذشته در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان تأکید کرد حمله بیش‌از‌حد گردشگران و پیامد‌های آن، همانند انباشت زباله، افزایش انتشار کربن دی‌اکسید و کوهنوردان بی‌احتیاط، بزرگ‌ترین تهدید برای کوه فوجی است. فوجی‌سان از درد فریاد می‌زند.

مقامات هوا‌شناسی ژاپن تأکید کرده‌اند که عدم برف‌باری بر قله فوجی تنها یک پدیده محلی نیست، بلکه بخشی از الگوی وسیع‌تر تغییرات اقلیمی است که کل منطقه شرق آسیا را تحت تأثیر قرار داده است. داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد که خط برف دائمی در جبال ژاپن به طور می‌انگین حدود ۱۵۰ متر در دهه بالا رفته است که مستقیما بر منابع آب زیرزمینی و رودخانه‌های تغذیه‌کننده دامن‌های کوه تأثیر گذاشته است.

استان‌های یاماناشی و شیزوکا که در دامنه‌های شمالی و جنوبی فوجی قرار دارند، به شدت وابسته به آب ذوب برف‌های قله برای کشاورزی، صنعت و مصرف شربین هستند. گزارش‌های سازمان منابع آب ین نشان می‌دهد که دبی رودخانه‌هایی مانند فجی و سکاگاوا در فصل بهار و تابستان اخیر تا ۳۰ درصد کاهش یافته که نگرانی‌های جدی برای مدیریت آب در منطقه ایجاد کرده است.

سازمان یونسکو که کوه فوجی را از سال ۲۰۱۳ به عنوان می‌راث فرهنگی جهانی ثبت کرده، در گزارش‌های اخیر خود هشدار داده که تغییرات اقلیمی و فشار‌های گردشگری دو تهدید اصلی برای ارزش‌های جهانی این مکان هستند. کمیته می‌راث جهانی یونسکو از حکومت ژاپن خواسته است برنامه جامع مدیریت بازدیدکنندگان و اقدامات تطبیق با تغییرات اقلیمی را تقویت کند تا یکپارچگی طبیعی و فرهنگی این نماد ملی حفظ شود.

پژوهشگران موسسه مطالعات قطبی ملی ژاپن با استفاده از نمونه‌های یخ‌کهنه استخراج شده از یخچال‌های طبیعی دامن‌های فوجی، روند تغییرات دما و بارش در ۲۰۰۰ سال گذشته را باز‌سازی کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که دوره فعلی بی‌برفی و گرمای غیر‌معمول در مقیاس قرن‌ها بی‌سابقه است و با شدت‌گیری فعالیت‌های صنعتی و افزایش غلظت کربن دی‌اکسید در اتمسفر هم‌زمان شده است.

در پاسخ به چالش‌های محیطی، دولت مرکزی ژاپن بودجه ۱۵ می‌لیارد ین (حدود ۱۰۰ می‌لیون دلار) را برای سال مالی ۲۰۲۵ تخصیص داده تا زیرساخت‌های مدیریت زباله، توالت‌های قابل حمل محیط‌زیست و مسیر‌های مخصوص صعود در کوه فوجی ارتقا یابد. همچنین سیستم رزرو آنلاین و سقف تعداد روزانه کوهنوردان از تابستان ۲۰۲۴ به صورت آزمایشی اجرا شده و نتایج اولیه نشان‌دهنده کاهش ۴۰ درصدی ترافیک در اوج فصل بوده است.

سازمان‌های غیر‌انتفاعی محیط زیست مانند دوستان زمین ژاپن و سبز حملات تمیزکاری سالانه را با مشارکت داوطلبان محلی و بین‌المللی سازمانده‌ی می‌کنند. در سال ۲۰۲۴ بیش از ۵ تن زباله از مسیر‌های صعود و ایستگاه‌های استراحت جمع‌آوری شد که شامل بطری‌های پلاستیکی، ظروف باره و تجهیزات کوهنوردی رها شده بود. این سازمان‌ها تقاضای ممنوعیت ورود ظروف تک مصرف به محدوده پارک ملی فجی-هاکونه-ایزو را مطرح کرده‌اند.

صنعت گردشگری منطقه که سالانه بیش از ۳۰۰ می‌لیارد ین (حدود ۲ می‌لیارد دلار) درآمد مستقیم و غیر‌مستقیم ایجاد می‌کند، در حال جستجوی مدل‌های پایدار است. هتل‌ها و مهمان‌پذیر‌های دامن کوه با همکاری دانشگاه‌های محلی، برنامه‌های اکوگردشگری را توسعه داده‌اند که شامل تور‌های رصد پرندگان، مشاهدگی ستاره‌ها در آسمان شب فاقد آلودگی نوری و کارگاه‌های آموزش زیست‌شناسی کوهستانی می‌شود.

کارشناسان اقلیم پیش‌بینی می‌کنند که در سناریوی انتشار بالا، قله فوجی تا پایان قرن ۲۱ ممکن است کمتر از ۲۰ روز در سال با برف پوشش داده شود که تغییر بنیادین در اکوسیستم کوهستانی، منابع آب و منظر فرهنگی این نماد ملی به همراه خواهد داشت. این پیش‌بینی‌ها ضرورت اقدامات فوری کاهش اکسیژن کربن و مدیریت تطبیقی را برای حفظ کوه فوجی برای نسل‌های آینده دوچندان می‌کند.