چه اتفاقی می‌افتد اگر موشک گرما‌یاب مقصد خود را گم کند؟_تونل زمان

در سال ۱۹۵۶ نیروی دریایی ایالات متحده یکی از نخستین و موفق‌ترین موشک‌های هوا‌به‌هوا به نام سایدوایندر (AAM-N-7 Sidewinder)، که امروزه با گفتن ایم-۹ سایدوایندر (AIM-9 Sidewinder) شناخته می‌بشود، را دریافت کرد. سایدوایندر از آن زمان تا بحال به خدمت گرفته شده و به‌گفتن موشکی قابل مطمعن، نسبتاً ارزان و مرگبار در برد مختصر شناخته می‌بشود. این سلاح با منفعت گیری از تابش حرارتی روی اهداف خود قفل کرده و آن‌ها را منهدم می‌کند و به همین علت نخستین موشک عملیاتی «گرمایاب» در جهان محسوب می‌بشود.

خلبانان جنگنده چطور فهمید خواهد شد روی آن‌ها قفل شده و در اغاز انهدام می باشند؟

علت منفعت گیری جت‌های جنگنده از فلر در میدان‌های نبرد نیز همین است؛ آن‌ها برای فریب دادن این موشک‌ها فلر پرتاب می‌کنند تا موشک قفل حرارتی خود را از دست بدهد. این موشک‌ها با حسگرهای خود منبع های حرارتی قوی را شناسایی می‌کنند، و با وجود این که خورشید داغ‌ترین جرم منظومه شمسی است، موشک‌های گرمایاب مدرن طوری طراحی شده‌اند که روی خورشید قفل نمی‌کنند. سامانه‌های مقصد‌گیری آن‌ها شاهکارهایی پیچیده از مهندسی فناورانه می باشند که ضمانت می‌کنند موشک روی همان هدفی قفل کند که خلبان تعیین کرده است. یقیناً همانند هر موشک فرد دیگر، سایدوایندر و دیگر موشک‌های گرمایاب امکان پذیر قفل خود را از دست داده و مقصد را گم کنند. سوالی که نقل می‌بشود این است که در این شرایط چه اتفاقی رخ می‌دهد؟

امکان پذیر برخی فکر کنند که موشک به محض از دست دادن مقصد، به سمت همان هواپیمایی که آن را شلیک کرده برمی‌گردد و به آن دعوا‌ور می‌بشود. هرچند از نظر تئوری امکان پذیر، اما هیچ مورد ثبت‌شده‌ای وجود ندارد که هواپیمایی با موشک گرمایاب خود مورد اصابت قرار گرفته باشد؛ گلوله، بله، اما موشک گرماجو نه. هنگامی یک موشک گرمایاب همانند سایدوایندر قفل خود را از دست داده یا مقصد را گم می‌کند، همه چیز از بین نمی‌رود. این موشک‌ها به سمت خانه‌ها یا هواپیماهای مسافربری حرکت نمی‌کنند، چون دارای فیوز زمان‌دار و قابلیت انهدام خودکار بعد از زمان زمان اشکار می باشند.

فرآیند شلیک، قفل شدن و اصابت موشک گرما‌یاب

به گفتن مثال فرآیند اشکار کردن مقصد، قفل شدن روی آن و شلیک موشک سایدوایندر به چند عامل بستگی دارد. سایدوایندر می‌تواند بدون قفل راداری شلیک بشود، به این علت تصمیم‌گیری درمورد نحوه شلیک موشک بر مسئولیت خلبان است. جستجوگر موشک (seeker) می‌تواند مقصد را با دقت و شدت شناسایی کرده و روی آن قفل کند؛ این قفل شدن را با یک صدای هشدار اظهار می‌نماید. بعد از تعیین موقعیت شلیک، خلبان موشک AIM-9 را پرتاب می‌کند و با اظهار کد تماس خود در رادیو، با گفتن «فاکس دو» خبر می‌دهد که یک موشک گرما‌یاب مادون قرمز شلیک شده است.

نسخه‌های مدرن سایدوایندر دارای حسگرها و قابلیت‌های مقصد‌گیری دقیق‌تری نسبت به طراحی اولیه می باشند. این موشک‌ها لزوماً نیاز ندارند که روی خروجی موتور جت قفل کنند یا به سمت آن شلیک شوند؛ آن‌ها می‌توانند اصطکاک هوای گرم تشکیل شده توسط حرکت هواپیما در آسمان را تشخیص دهند. هر هدفی که روی آن قفل کند، موشک تا زمان رسیدن به مقصد یا عدم پیروزی در رهگیری و اصابت به آن، قفل خود را نگه داری می‌کند. هنگامی موشک قفل خود را از دست می‌دهد، تلاش می‌کند تا مجدد مقصد را شناسایی نماید؛ اگر این تلاش پیش از انقضای فیوز زمان‌دار پیروزی‌آمیز نباشد، موشک خودبه‌خود منفجر می‌بشود تا گمان برخورد با اهداف دیگر افت یابد.

هواپیمای رهگیر چیست و چه تفاوتی با جنگنده‌های معمولی دارد؟

اگر موشک به قدر کافی نزدیک نباشد تا از طریق فیوز مجاورتی خود منفجر بشود، کلاهک جنگی منفجر می‌بشود و موشک از بین می‌رود؛ این اتفاق طبق معمولً بعد از نزدیک به ۲۴ ثانیه رخ می‌دهد. موشک امکان پذیر مقصد را از دست بدهد، اما اگر در محدوده انفجار کلاهک قرار گیرد، انفجار خودکار می‌تواند مقصد را از بین ببرد. با وجود گمان از دست دادن مقصد، سایدوایندرها سابقه طویل پیروزی در نبرد دارند، که یکی از دلایل به خدمت گرفتن آن‌ها در زمان نگارش این نوشته نیز همین است.