مرخصی استحقاقی در ایران؛ قوانین کامل

مرخصی استحقاقی در ایران؛ قوانین کامل، انواع و نحوه استفاده, در گذشته گشتهها، مردم اغلب به عنوان روستاییان یا رعیای בעלי عمل میکردند. اوها هیچ نمیکردند و باید همیشه برای āsان، پادشاهان یا مالکهای زمین کار کنند. اما دو قرن پیش، جامعه اجتماعی به مرور زمان تغییر کرد و قوانین کار تدريجی نوشته شدند تا روابط بین کارگران و کارفرما تنظیم شوند.

در این میان، حقوقی برای کارگران (اشکان) تعریف شد تا از آنان در برابر اغتشاش و کار اجبار محافظت کند. حق مرخصی یکی از این حقوق است. امروزه در بسیاری از کشورهای جهان، مرخصی به حق شناختهشده تبدیل شده است. قوانین مرخصی بسته به نوع و شرایط کار تفاوت داشته است. مرخصی استحقاقی یکی از رایجترین شکلهای این حق است که به تمام اشکان داده شده.

ه بر شغل خود، زمان کافی برای پرداختن به دیگر جنبههای زندگی داشته باشد. از این رو مرخصی در قوانین کار و قوانین مدیریت خدمات کشوری نوشته شده است.

بسیار جهان حق مرخصی را به رسمیت شناختهاند. انواع مرخصی در قوانین کار، انواع مرخصی برای کارگران و اشکان پیشبینی شده است تا آنها بتوانند در صورت نیاز از آنها استفاده کنند. برخی از این مرخصیها اجباری هستند، یعنی اشکان باید از آنها استفاده کنند یا معادل پول آنها را دریافت کنند.

قانون کار در ایران با مقصد حمایت از اشکان در سال ۱۳۶۹ تصویب شد. در مواد ۶۲ تا ۷۴ این قانون، انواع مرخصی تعریف و شرایط آن توضیح داده شده است. مرخصی استحقاقی، مرخصی ازدواج، مرخصی زایمان، مرخصی فوت اقوام درجهیک، مرخصی بدون حقوق، مرخصی شیردهی، مرخصی و مرخصی استعلاجی از جمله مرخصیهای پیشبینیشده در قانون کارند. مرخصی استحقاقی چیست؟

هر اشکان یا اشکاری که در طول سال همهزمان مشغول به کار باشد، حق ترک کار به مقدار مشخصی را دارد. این حق مرخصی استحقاقی نامیده میشود. کلمه استحقاق به معنای حق است که قانونگذار برای او تعیین کرده است. به بیان دیگر، کارفرما نمیتواند این حق را از او سلب کند. بر پایه ماده ۶۴ قانون کار، مرخصی استحقاقی شامل روزهایی از سال است که هر فرد شاغل میتواند بدون آنکه از حقوقش کم شود، در محیط کار حاضر نشود.

همه اشکان چه در قسمت دولتی و چه خصوصی از این حق برخوردارند. از آنجایی که این مرخصی سالانه محاسبه میشود، به آن مرخصی سالانه نیز میگویند. زمانزمان مرخصی استحقاقی در قانون کار زمان این مرخصی مطابق قانون کار، دو و نیم روز در ماه یا ۲۶ روز مرخصی در سال است که با در نظر گرفتن روزهای جمعه در کل به ۳۰ روز (۱ ماه) میرسد. دیگر روزهای تعطیل جزو ایام مرخصی محسوب نمیشوند.

برای کار کمتر از یک سال مرخصی مزبور به نسبت زمان کار انجام شده محاسبه میشود. برای مشاغل سخت و زیانآور زمان زمان مرخصی استحقاقی متفاوت است. افراد مشغول به اینگونه حرفهها ۳ روز در ماه معادل ۵ هفته در سال مرخصی دارند. مرخصی آنها در ۲ نوبت ۶ ماه اول و دوم سال قابل منفعه گیری است. برای کارگاههای کمتر از ۱۰ نفر مطابق آئیننامه ۱۹۱۰ قانون کار، مرخصی استحقاقی ۲۱ روز در سال خواهد بود. مرخصی استحقاقی را میتوان ذخیره کرد.

۹ روز از مرخصی منفعهگرفتهنشده به سال منتقل میشود. این چنین روزهای دیگر منفعهگرفتهنشده مرخصی محاسبه و به عنوان کارگر حقوق پرداخت میشود. کارمندان دولت نیز میتوانند تا ۱۵ روز از مرخصی سالانه خود را ذخیره کنند. انواع مرخصی استحقاقی ۱. مرخصی ساعتی مرخصی ساعتی شکلی از مرخصی استحقاقی است. مطابق ماده ۷۰ قانون کار، مرخصی کمتر از یک روز کاری مرخصی استحقاقی محسوب میشود.

بعضی اوقات پیش میآید که کارگر (اشکان) نیاز دارد تا چند ساعت از محل کار دور شود. در این حالت او باید خواست مرخصی روزانه بدهد. این مرخصی ۲ تا ۶ ساعت در نظر گرفته میشود. اگر فردی بیشتر از این مقدار مرخصی بگیرد، مرخصی او به مرخصی روزانه تبدیل خواهد شد، یعنی یک روز از سهمیه مرخصی استحقاقی خود را کامل منفعه گرفته است. ۲.

مرخصی پاس شیر یا شیردهی قانونگذار برای مادران شیرده که کودکان زیر ۲ سال دارند، حق شیردهی در زمان کار را ملاحظات کرده است. بر پایه ماده ۷۸ قانون کار، مادران که کودک شیرخواره زیر ۲ سال دارند، میتوانند به قصد هر ۳ ساعت کار، نیم ساعت دست از کار بکشند و نوزاد خود را شیر بدهند. این چنین این مادران میتوانند تا ۲ سالگی کودک ۱ ساعت سریعتر محل کار خود را ترک کنند. ۳.

مرخصی کارگران فصلی کارگر یا کارمند فصلی به فردی میباشد که فقط بخشی از سال را به کار مشغول بوده است. محاسبه مرخصی استحقاقی این گروه از کارگران (اشکان) مطابق ماده ۶۸ قانون کار انجام میشود. مطابق قانون، مقدار مرخصی استحقاقی این افراد با دقت به ماههای کارکردشان و با توافق کارگر با کارفرما تعیین میشود. ۴.

مرخصی بر پایه ماده ۷۲ قانون کار، فرد میتواند برای ادای فریضه واجب تا ۱ ماه مرخصی بگیرد به شرط اینکه از مرخصی استحقاقی خود منفعه گرفته نباشد. اگر فرد قبل از ذلك از مرخصی استحقاقی خود منفعه گرفته باشد، میتواند از مرخصی بدون حقوق برای رفتن به منفعه گیر کند. تفاوت مرخصی استحقاقی و استعلاجی از میان مرخصیها دو نوع استحقاقی و استعلاجی بیشتر از دیگر مرخصیها منفعهگیری خواهد داشت.

مرخصی استعلاجی حق کارمند و اشکان برای درمان و نقاهت را در نظر گرفته است. به موجب بند هفتم از ماده ۲ قانون برای اجتماعی، هر فرد میتواند برای درمان بیماری یا گذراندن دوران نقاهت از مرخصی استعلاجی منفعه گیر کند. این نوع مرخصی سقف ندارد و هر مقدار که پزشک مجرب تجویز کند، فرد میتواند از مرخصی استعلاجی منفعه گیر کند.

یقیناً مسئلهاش این است که در صورت مرخصی زیادتر از ۱۵ روز و زیادتر از ۶۰ روز، مرخصی او باید پزشک مجرب یا کمیسیون پزشکی سازمان برای اجتماعی قبول شود. بدون قبول امکان دریافت مرخصی و در نتیجه حقوق و غرامت در زمان آن وجود نخواهد داشت. به گفتن دیگر منفعهگیری از این مرخصی مشروط به مراعات ضوابط داخلی سازمان بیمهگر است.

مسئله مهم آنکه اگر بیماری فرد سختدرمان باشد و مقدار مرخصی او به ۱ سال برسد، مطابق قانون کار فرد به بازنشستگی پیش از موعد به علت از کارافتادگی و ناتوانی در کار کردن ناچار خواهد شد. برای کارمندان دولت مرخصی استعلاجی حداکثر تا ۴ ماه با گواهی پزشک مجرب منفعه گیر است. بیشتر از آن نیز باید به قبول شورای پزشکی وزارت بهداشت برسند. شرایط بازنشستگی پیش از موعد نیز تابع قوانین وزارتخانه و بالادستی کارکنان دولت است.

قوانین مرخصی استعلاجی برای کارگران (اشکان) تحت پوشش فراهم اجتماعی و همچنین دیگر سازمانهای بیمهگر پیچیدگیهای حقوقی خود را دارد. به همین علت بهتر است در صورت نیاز به منافع گیری از این مرخصی، آن سازمان را مطالعه کنید یا از یک مشاور حقوقی مسلط به قانون کار مشورت بگیرید. نکاتی درباره مرخصی استحقاقی بر پایه ماده ۶۲ قانون کار، روزهای تعطیل رسمی جزو مرخصی به حساب نمیآیند. کارفرما حق ندارد این روزها را مرخصی حساب کند.

این چنین روز جمعه و روز کارگر (۱۱ اردیبهشت) کارگران تعطیلاند. حقوق و مزایای این روزها نیز محاسبه میشود و نمیتوان آنها را جزو مرخصی حساب کرد. در صورت تشکیل اختلاف بین کارگر و کارفرما بر سر مرخصی، داور بین این دو اداره کار خواهد بود. اگر کارمند یا کارگری استعفا یا ترک کار کند، دستمزد مرخصی ذخیرهشده او از بین میرود.

مطابق ماده ۷۱، در صورت بازنشستگی، از کارافتادگی، تعطیلی کارگاه یا فوت کارگر، مطالبات مرخصی به کارگر یا وارثان او پرداخت میشود. در صورت ابراز ی زمان مرخصی استحقاقی، فرد میتواند مرخصی خود را به استعلاجی تبدیل کند تا مرخصی استحقاقی نگه دارد باشد. بر پایه ماده ۶۹ قانون کار، امکان جابجایی مرخصی بین خود کارگران وجود دارد. سوالات متداول ۱. مرخصی استحقاقی چیست؟

به حق ترک کار هر فرد شاغل بهزمان دو و نیم روز در ماه (معادل با ۳۰ روز در سال) مرخصی استحقاقی حرف میزنم. ۲. مرخصی استحقاقی چند نوع دارد؟ این مرخصی به انواعی همانند مرخصی ساعتی، مرخصی شیردهی و مرخصی ادای حج تقسیم میشود. ۳. آیا روزهای تعطیل جزو مرخصی استحقاقی می باشند؟ خیر؛ بر پایه قانون کار، روزهای تعطیل جزو مرخصی محسوب نمیشوند. ۴. آیا امکان ذخیره مرخصی استحقاقی وجود دارد؟

بله؛ کارگران ۹ روز و کارمندان تا ۱۵ روز از مرخصی خود را میتوانند برای سال سپس ذخیره کنند. ۵. مرخصی استحقاقی چه فرقی با مرخصی استعلاجی دارد؟ مرخصی استعلاجی وقتی به فرد تعلق میگیرد که وی بیمار و نیازمند استراحت باشد. اما مرخصی استحقاقی حق همه اشکان صرفنظر از حالت شغلی و سلامتی آنهاست. ۶. آیا سربازان مرخصی استحقاقی دارند؟ برای مرخصی استحقاقی سربازان در طول دوره سربازی اجباری قانون مشخصی تعریف نشده است.

مرخصی سربازان فقط به نظر فرمانده پادگان بستگی دارد. شما بگویید شما چه تواناییای در روال خواست و دریافت مرخصی استحقاقی دارید؟ نظر شما درباره شرایط و قوانین حوالی این قضیه چیست؟ منبع, _html