شکاف اقیانوسی نئوتتیس زیر زاگرس در حال فروکش و گسستگی؛ اثر بر توپوگرافی و زمینلرزهها

شکاف اقیانوسی نئوتتیس زیر زاگرس در حال فروکش و گسستگی؛ اثر بر توپوگرافی و زمینلرزهها, تحقیقات جدیدی در مجلهی منتشر شده نشان میدهد یک صفحهی زمینساختی اقیانوسی کهن متعلق به دوران پانگهآ، در حال حاضر در اعماق زمین زیر رشتهکوه زاگرس در حال فرو رفتن (اسابداکشن) و تکهتکه شدن است.

این پدیده نه تنها توپوگرافی منطقه را شکل داده، بلکه میتواند به درک بهتر خطر زمینلرزه و اکتشاف معادن کمک کند.\صفحهی نئوتتیس باقیماندهای از اقیانوس باستانیحدود ۱۹۵ میلیون سال پیش، در زمان جداسازی قارهی ابرپانگهآ، اقیانوس نئوتتیس بین دو قارهی لوراسیا در شمال و گندوانا در جنوب برقرار بود. با محاق این اقیانوس بیش از ۲۰ میلیون سال پیش، پوستهی اقیانوسی آن زیر قارهی اوراسیا فرو رفت.

با اینکه بستر اقیانوس دیگر وجود ندارد، قشر اقیانوسی باقیمانده همچنان پویاییهای زمینساختی زاگرس را در حال حاضر هدایت میکند.\مکانیزم فرورفتگی عمیق دشت میاننهرینتیم محققان با رهبریت رناس کوشناو، زمینشناس دانشگاه گوتینگن آلمان، با ترکیب دادههای میدانی، نقشهبرداری ساختاری و مدلسازی عددی، دریافتهاند که فرورفتگیِ غیرعادیِ عمیق (۳ تا ۴ کیلومتری) در جنوبشرق دشت میاننهرین تنها با وزن کوههای زاگرس توضیحپذیر نیست.

کلگیری زاگرس و دشتهای اطرافبرخورد صفيح عربستان با اوراسیا باعث برون شدن زاگرس و تشکیل یک فرورفتگی پیشرونی شد.

در طول میلیونها سال، رسوبات فرسایششده کوهها این کف را پر کردند و بستر فعلی رودهای دجله و فرات را آفریدند.

اکنون گسستگی تدریجی صفحهی نئوتتیس از غرب به شرق (از عراق به سمت شمالغربی ایران) در حال گسترش است و همچنان کنترلکنندهی سوبسیدانس (فرونشینی) منطقه میباشد.\پیامدهای کاربردی معدن و خطر زمینلرزهدرک دقیق دینامیک این صفحهی در حال گسستگی، دو کاربرد مستقیم دارد\ اکتشاف معدنی سنگهای رسوبی که در فرورفتگی انباشته شدهاند، پتانسیل ذخایر آهن، فسفات و مس را دارا هستند.

شناخت هندسه و وضعیت جِ اقیانوسی باقیمانده، ارزیابی خطر لرزهای را دقیقتر میسازد.\بنابراین، مانیتورینگ پویایی این صفحهی باستانی، نه تنها ی به گذشته زمینساختی ایران و عراق گشوده، بلکه ابزار عملی برای مدیریت ریسک طبیعی و توسعه منابع معدنی در حال حاضر فراهم میآورد.