مطالعه جدیدی از محققان دانشگاه نوادا در لاسوگاس نشان میدهد که دیابت نوع ۲ میتواند باعث تغییراتی در مغز شود که شباهت زیادی به مراحل اولیه بیماری آلزایمر دارد. این تحقیق بر روی نقش قشر کمربندی قدامی (ACC) تمرکز داشته که بخش حیاتی مغز در پردازش پاداش، حافظه، انگیزه و تصمیمگیری است.
ارتباط دیابت با خطر آلزایمر
دیابت نوع ۲ بیماری متابولیکی است که با افزایش قند خون و اختلال در کارکرد انسولین همراه میشود. آمارها حاکی از آن است که گمان ابتلا به آلزایمر در افراد مبتلا به دیابت ۶۵ درصد بیشتر از سایر افراد است، اما مکانیسم دقیق این ارتباط تا کنون بهطور کامل شناسایی نشده بود.
نتایج این پژوهش که در مجله علوم اعصاب منتشر شده است، نشان میدهد دیابت با تضعیف کارکرد قشر کمربندی قدامی، تأثیر مستقیمی بر فرایندهای شناختی مانند پردازش پاداش و حافظه دارد. این اختلالات میتواند منجر به مشکلاتی مشابه مراحل اولیه آلزایمر و کاهش توانایی یادآوری و لذتبردن از تجربیات مثبت شود.
یافتههای آزمایش روی موشها
محققان برای درک بهتر این مکانیسم، فعالیت مغزی موشهای مبتلا به دیابت را بررسی کردند. نتایج نشان داد که انتظار برای دریافت پاداش (مانند یک خوراکی شیرین) در موشهای دیابتی شدیدتر از موشهای سالم بود. پس از دریافت پاداش، موشهای سالم مکث میکردند و از آن لذت میبردند، اما موشهای دیابتی به شدت به جستجوی پاداش بعدی میپرداختند.
این یافتهها میکند که دیابت باعث ضعف در پردازش پاداش توسط مغز میشود. این اختلال میتواند منجر به کاهش لذت از تجربیات مثبت و افزایش رفتارهای جبرانی مانند پرخوری یا رفتارهای تکانشی شود. به عبارت دیگر، مغز افراد دیابتی نمیتواند پاداشها را بهدرستی پردازش کند و تجربیات مثبت را در حافظه نگه دارد.
ضعف ارتباط هیپوکامپ و قشر کمربندی قدامی
در ادامه تحقیق، دانشمندان متوجه شدند که دلیل اصلی این تغییرات، ضعف در ارتباط بین هیپوکامپ (ناحیهای از مغز که مسئول حافظه و مکانیابی است) و قشر کمربندی قدامی است. در شرایط طبیعی، این دو نواحی با همکاری یکدیگر اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی، فعالیتهای در حال انجام و پاداشهای دریافتشده را پردازش میکنند و به مغز کمک میکنند تا تجربیات خوشایند را بهدرستی ثبت و بهخاطر بسپارد.
اما در افراد مبتلا به دیابت، به علت سطح بالای قند خون، این ارتباط دچار اختلال شده و در نتیجه فرد کمتر از لذتهای روزمره منفعت میبرد و حتی ممکن است دچار افسردگی شود. از آنجا که مسیر ارتباطی بین هیپوکامپ و ACC در مراحل اولیه آلزایمر نیز آسیب میبیند، این تحقیق نشان میدهد که دیابت میتواند یکی از عوامل مهم در تسریع روند آلزایمر باشد.
اهمیت تغییر سبک زندگی
این پژوهش بر ضرورت مدیریت سطح قند خون از طریق رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی تأکید دارد. با توجه به اینکه ۹۰ درصد موارد دیابت نوع ۲ ناشی از سبک زندگی ناسالم است، تحول در شیوه زندگی میتواند از آسیبهای عصبی و شناختی جلوگیری کند. با توجه به نقش ACC در تنظیم حالات روحی و بیماریهایی مانند افسردگی، یافتههای این مطالعه میتواند به یافتن اهداف درمانی نوین برای افسردگی و مشکلات شناختی مرتبط با دیابت کمک کند.





