>> نخستین رصد قطبش پرتوهای ایکس از مگنتار فعال ۱E ۱۸۴۱-۰۴۵ توسط کاوشگر IXPE ناسا > برای نخستین بار در تاریخ اخترشناسی، محققان با بهرهگیری از کاوشگر تصویربرداری قطبش پرتو ایکس ناسا (IXPE) موفق به ثبت قطبش پرتوهای ایکس ساطعشده از یک مگنتار در لحظه فوران عظیم شدهاند. این پیشرفت بیسابقه، نگاهی بینظیر به هندسه و مکانیزمهای تابش این ستارههای مرده فوقمغناطیسی در طول فاز فعالسازی آنها فراهم آورده است.
مگنتارها زیرمجموعهای از ستارههای نوترونی هستند که شدتترین میدانهای مغناطیسی شناختهشده در کیهان را در خود جای دادهاند. مشاهده مگنتار ۱E ۱۸۴۱-۰۴۵ در لحظه فعالسازی مگنتار مورد مطالعه با نام ۱E ۱۸۴۱-۰۴۵ شناخته میشود و در درون باقیمانده ابرنواختری 73، در فاصله حدود ۲۸ هزار سال نوری از زمین قرار دارد. این جرم آسمانی در تاریخ ۲۰ آگوست ۲۰۲۴ ناگهان وارد فاز فعال شد و توجه اخترشناسان را به خود جلب کرد.
میکلا ریگوسلی، پژوهشگر ارشد مؤسسه ملی اختر فیزیک ایتالیا و سرپرست تیم تحقیقاتی، در این باره بیان داشت این نخستین بار است که ما توانستهایم قطبش پرتوهای ایکس یک مگنتار را در حالت فعال رصد کنیم. این دادهها به ما امکان میدهد تا سازوکار و هندسه تابش در این مراحل را محدود و بهتر درک کنیم.
اکنون رصد مجدد این مگنتار پس از بازگشت به حالت آرام، برای درک تحول ویژگیهای قطبشی در طول زمان، اهمیتی حیاتی خواهد داشت. پدیده قطبش به جهتگیری نوسانات نور اشاره دارد که کلیدهای حیاتی در مورد محیط فیزیکی و هندسه منبع انتشار نور را در اختیار محققان قرار میدهد. فرآیند تولد مگنتارها و ستارههای نوترونی مشابه سایر ستارههای نوترونی، مگنتارها نیز محصول مرگ ستارگانی هستند که جرم آنها حداقل ۱۰ برابر جرم خورشید بوده است.
وقتی سوخت هستهای این ستارگان به پایان میرسد و همجوشی هستهای متوقف میشود، فشار تابشی که قرنها در برابر نیروی گرانش مقاومت میکرده، از بین میرود. در نتیجه، هسته ستاره به شدت فرو میریزد و امواج ضربهای ناشی از این فروپاشی، لایههای بیرونی را در یک انفجار ابرنواختری به فضا پرتاب میکنند؛ باقیماندهای همانند 73 را شکل میدهد.
آخرین مطالب
- اعلام برندگان شانزدهمین دوره مسابقه میکروسکوپی نیکون در حرکت ۲۰۲۶
- معرفی مینیپیسیهای اوریکو امینی پلاس و پرو؛ رقبای قدرتمند مکینی و مکپرو
- راهنمای خلاصه اینفوگرافی: انواع، ساخت و کاربرد در سئو
- کشف سه سیاره زمینمانند در منظومه ستارهدوگانه TOI-2267؛ شاید دو غروب خورشید داشته باشند
- راهنمای جامع افزایش احتمال بارداری سریع با استراتژیهای علمی
نتیجه نهایی، یک هسته ستاره با قطر حدود ۲۰ کیلومتر است که جرمی معادل یک تا دو برابر خورشید را در خود فشرده کرده است. چگالی این ماده به حدی است که حجمی معادل یک قاشق چایخوری از آن، وزنی معادل ۱۰ میلیون تن (نزدیک به وزن ۸۵ هزار نهنگ آبی بالغ) خواهد داشت.
میدانهای مغناطیسی فرین مگنتارهاناطیسی آنها تا یک تریلیون برابر میدان مگنتوسفر زمین قویتر است.
محققان معتقدند چنین محیطهای مغناطیسیِ فرین، نمونهای مشابه در هیچ نقطه دیگری از کیهان وجود ندارد و فراتر از هر قابلیت تولید آزمایشگاهی در زمین میباشند. اندازهگیری قطبش نور منتشرشده از این اجسام، ابزاری قدرتمند برای پی بردن به شدت میدان مغناطیسی و شرایط فیزیکی پیرامون مگنتارها است. در طول فاز فوران، این ستارههای مرده میتوانند تا هزار برابر انرژی حالت آرام خود را رها کنند.
اگرچه مکانیزم دقیق این انفجارهای ناگهانی همچنان ناشناخته است، اما رصدهای قطبشی همچون این مطالعه، در رمزگشایی این رازها نقش تعیینکننده ایفا میکنند. تحلیل دادههای کاوشگر IXPE برای مگنتار ۱E ۱۸۴۱-۰۴۵ نتایج این پژوهش که در مجله معتبر منتشر شده، نشان میدهد با افزایش انرژی پرتوهای ایکس ساطعشده از مگنتار ۱E ۱۸۴۱-۰۴۵، درجه قطبش افزایش مییابد، در حالی که زاویه قطبش ثابت باقی میماند.
این یافتی حاکی از آن است که پرتوهای ایکس در باندهای انرژی مختلف (کمانرژی، میانانرژی و پرانرژی) احتمالاً از ناحیهای با جهتگیری میدان مغناطیسی یکسان منشا میگیرند. همچنین مشخص شد که پرتوهای پرانرژی، بیشترین تحت تأثیر قرار گرفتن در میدان مغناطیسی شدید مگنتار هستند. >>