بهترین درمان آرتروز و درد مفصل: ورزش، نه تنها جراحی یا دارو

سفتی زانوها، درد مفصل لگن و روال کند درد مزمن مفصل اغلب به‌عنوان بخشی اجتناب‌ناپذیر از پیری پذیرفته می‌شود. با این حال، اگرچه آرتروز شایع‌ترین بیماری مفصلی در جهان است، متخصصان معتقدند بسیاری از راهکارهای رایج برای درمان یا پیشگیری از آن، شواهد علمی کافی ندارند.

ورزش: درمان فراموش‌شده و موثرترین

ورزش یکی از مؤثرترین راه‌حل‌ها برای مدیریت بیماری‌های مزمن و ناتوان‌کننده مفصل مانند آرتروز است، اما تنها بخش کمی از بیماران از آن بهره می‌برند. پژوهش‌هایی در ایرلند، بریتانیا، نروژ و ایالات متحده نشان می‌دهد کمتر از نیمی از افراد مبتلا به آرتروز توسط پزشک خانواده یا ارائه‌دهنده خدمات اولیه به ورزش یا فیزیوتراپی ارجاع داده می‌شوند. بیش از ۶۰ درصد درمان‌هایی دریافت می‌کنند که با دستورالعمل‌های بالینی همخوانی ندارند و نزدیک به ۴۰ درصد قبل از امتحان گزینه‌های غیرجراحی، مستقیماً به جراح ارجاع می‌یابند.

چرا حرکت برای مفصل حیاتی است؟

برای درک اهمیت این آمار، باید بدانیم ورزش چه تأثیری بر مفصل دارد. آرتروز شایع‌ترین نوع آرتریت است و بیش از ۵۹۵ میلیون نفر در سراسر جهان درگیر آن‌اند. بر اساس مطالعه‌ای جهانی منتشرشده در مجله لنست، این رقم تا سال ۲۰۵۰ ممکن است به یک میلیارد نفر برسد. افزایش طول عمر، سبک زندگی کم‌تحرک و افزایش اضافه‌وزن و چاقی، این روند را تشدید می‌کنند.

🔗 بیشتر بخوانید: قبول شایعه بزرگ: بازی‌های انحصاری ایکس باکس به PS5 و نینتندو سوییچ می‌آیند

افراد به‌طور منظم ورزش می‌کنند، به‌صورت فیزیکی و زیستی خود را در برابر ابتلا و پیامدهای شدید بیماری محافظت می‌کنند. غضروفِ پوشانده انتهای استخوان‌ها، لایه‌ای سخت و محافظ است که خون‌رسانی مستقیمی ندارد و برای تغذیه و حفظ سلامت به حرکت نیاز دارد. غضروف همانند اسفنج عمل می‌کند: هنگام راه رفتن یا تحت فشار قرار گرفتن مفصل، فشرده شده و مایعات داخل آن خارج می‌شوند، سپس مواد مغذی تازه را جذب می‌کند. هر حرکت، سبب گردش مواد مغذی و روان‌کننده‌های طبیعی در مفصل شده و سلامت آن را حفظ می‌کند.

آرتروز تنها «فرسایش ساده» نیست

باور قدیمی که آرتروز تنها «فرسایش» است، گمراه‌کننده می‌باشد. مفاصل مانند لاستیک ماشین نیستند که به‌طور حتم فرسوده شوند؛ آرتروز فرایندی طولانی از فرسایش و ترمیم است که در آن حرکت و ورزش منظم نقش حیاتی در ترمیم و سلامت کلی مفصل ایفا می‌کنند.

امروزه می‌دانیم آرتروز تنها مشکلی برای استخوان‌ها نیست؛ در این بیماری، مایع مفصلی، استخوان، رباط‌ها، عضلات اطراف و حتی اعصابِ کنترل‌کننده حرکت، همگی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. ورزش درمانی همزمان تمام این اجزا را هدف قرار می‌دهد.

🔗 بیشتر بخوانید: جیمز وب خیالمان را راحت کرد؛ سیارک «ویرانگر شهر» برای زمین بی‌خطر است_تونل زمان

تقویت عضلات، کلید کنترل بیماری

ضعف عضلانی، به‌عنوان یکی از اولین نشانه‌های آرتروز، با تمرینات مقاومتی قابل بهبود است. شواهد قوی نشان می‌دهد ضعف عضلانی خطر ابتلا و پیشرفت بیماری را افزایش می‌دهد. کنترل عصبی-عضلانی و ثبات مفصل می‌تواند با برنامه‌های تمرینی خاص آموزش داده شود. این برنامه‌ها معمولاً به صورت گروهی و تحت نظر فیزیوتراپیست اجرا شده و بر کیفیت حرکت، تعادل و قدرت تمرکز دارند تا مفصل پایدارتر شود و اعتماد به نفس فرد افزایش یابد. نتایج نشان می‌دهد کاهش درد و بهبود کارکرد مفصل و کیفیت زندگی تا یک سال پس از برنامه تداوم می‌یابد.

مزایای فرامنفیعی ورزش

ورزش دارویی سودمند برای کل بدن است و مزایای آن در کاهش علائم بیش از ۲۶ بیماری مزمن اثبات شده است. در آرتروز، ورزش نه تنها غضروف و عضلات را تقویت می‌کند، بلکه التهاب، تغییرات متابولیک و هورمونی که بیماری را پیش می‌برند را نیز کاهش می‌دهد.

چاقی یکی از عوامل مهم خطر آرتروز است و علت آن تنها بار مکانیکی اضافه بر مفصل نیست. سطح بالا مولکول‌های التهابی در خون و مفصل می‌تواند غضروف را آسیب بزند و بیماری را بدتر کند. ورزش منظم می‌تواند این روند را معکوس کند، التهاب را کاهش دهد، آسیب سلولی را محدود نماید و حتی بیان ژن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

🔗 بیشتر بخوانید: ماه‌گرفتگی ۱۶ شهریور؛ ماه خونین آسمان ایران از نگاه کاربران زومیت_تونل زمان

چرا ورزش باید اولین انتخاب باشد؟

اکنون دارویی وجود ندارد که مسیر طبیعی آرتروز را متوقف یا معکوس کند. جراحی معاوضه مفصل برای برخی افراد زندگی را بهبود می‌بخشد، اما عمل بزرگی است و همیشه نتیجه مطلوب ندارد. ورزش باید در مراحل اولیه امتحان شده و در تمام مراحل بیماری ادامه یابد. ورزش عوارض بسیار کمتری دارد و مزایای فراوانی برای سلامت عمومی بدن به همراه می‌آورد.

نتیجه‌گیری

آرتروز تنها فرسودگی مفصل نیست؛ این بیماری تحت تأثیر قدرت عضلات، التهاب، متابولیسم بدن و سبک زندگی شکل می‌گیرد. ورزش منظم و هدفمند می‌تواند همزمان تمام این عوامل را کنترل کند، غضروف را محافظت نماید، مفصل را تقویت کند و سلامت کلی را بهبود بخشد. قبل از اینکه به سراغ جراحی بروید، حرکت و ورزش یکی از موثرترین درمان‌هایی است که در دسترس داریم.