اختلال انفجاری متناوب؛ خشم و طغیان بی‌علت نشانه چیست؟

اختلال انفجاری متناوب (IED) نوعی اختلال روانی است که علتمی‌بشود فرد مبتلا بدون دلیلی مرتبط دچار خشم شدید و طغیان بشود. دوره‌های عود این اختلال امکان پذیر با جیغ‌زدن، پرخاشگری و پرتاب‌کردن یا شکستن اشیا همراه باشد. هرآنچه ملزوم است درمورد اختلال انفجاری متناوب بدانید، در این مقاله خواهید خواند. با ما همراه باشید.

اختلال انفجاری متناوب چیست؟

طغیان‌های مکرر خشمِ تکانشی یا پرخاشگری نشانگر اختلال انفجاری متناوب (IED) می باشند. طبق معمول دوره‌های ابراز خشم افراد دچار این اختلال با عامل تحریک‌کننده آن تناسبی ندارند. افراد مبتلا به این اختلال تحمل مقداری در برابر ناملایمات زندگی دارند و طبق معمول به غیر از زمان طغیان خشم، رفتارشان طبیعی و مناسب است. دوره‌های فوران خشم امکان پذیر شامل خشمگینی، مشاجره کلامی، دعوای فیزیکی یا پرخاشگری شدید باشند.

این اختلال یکی از چندین اختلال کنترل تکانه است. تقریبا ۸۰درصد افراد مبتلا به این اختلال دچار اختلال روانی فرد دیگر‌اند که شایع‌ترین آنها عبارت‌اند از:

علائم اختلال انفجاری متناوب

نشانه مهم این اختلال نوعی فوران خشم است که با موقعیت یا رویدادی که باعثش شده تناسبی ندارد. افراد مبتلا به اختلال انفجاری متناوب می‌دانند این نحوه ابراز خشم کاری ناخوشایند و ناپسند است، اما توانایی مهار آن را ندارند. ویژگی‌های فوران خشم ناشی از این اختلال عبارت‌اند:

• زیاد تر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد؛
• علتناراحتی و ناامیدی بسیاری می‌بشود؛
• تکانشی است (ناگهانی و بدون برنامه‌ اشکار رخ می‌دهد)؛
• علتمختل‌شدن کارکرد در خانه، مدرسه یا محل کار می‌بشود.

مثالهایی از نحوه ابراز خشم ناشی از این اختلال عبارت‌اند از:

• بداخلاقی؛
• خشونت خانگی؛
• مشاجرات کلامی (همانند فریادزدن یا تهدید دیگران)؛
• خشم جاده‌ای (حرکت پرخاشگرانه زمان رانندگی)؛
• صدمه به اموال یا اشیا (همانند پرتاب‌کردن یا شکستن اشیا یا لگدزدن به آنها)؛
• صدمه فیزیکی به افراد یا حیوانات (همانند هل‌دادن، سیلی‌زدن، مشت‌زدن یا منفعت گیری از سلاح برای تشکیل صدمه).

علائمی که امکان پذیر فرد مبتلا به این اختلال قبل از فوران خشم دچارشان بشود، عبارت‌اند از:

بعد از ابراز خشم نیز امکان پذیر فرد حس کند از رفتارش پشیمان شده یا از دیگران خجالت بکشد.

علت اختلال انفجاری متناوب

گرچه پژوهش‌ها برای کشف علت دقیق اختلال انفجاری متناوب هم چنان ادامه دارد، محققان اعتقاد دارند عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی و محیطی در تشکیل آن نقش دارند.

• عوامل ژنتیکی: بر پایه پژوهش‌ها ۴۴ تا ۷۲درصد رفتارهای پرخاشگرانه تکانشی منشأ ژنتیکی دارند.
• عوامل بیولوژیکی: بازدید افراد مبتلا با ام‌آر‌آی حاکی از آن است که این اختلال تأثیری منفی بر آمیگدال مغز دارد و سروتونین در این افراد کمتر از حد طبیعی است.
• عوامل محیطی: به نظر می‌رسد توانایی آزار کلامی، فیزیکی یا رویدادهای صدمه‌زا در دوران کودکی در تشکیل این اختلال نقش دارند.

عوارض اختلال انفجاری متناوب

۱. تأثیر منفی بر روابط عاطفی و شخصی

رایج‌ترین نشانه اختلال انفجاری متناوب فوران خشم است که امکان پذیر تبدیل آزار کلامی و فیزیکی بشود. تکرار این خشونت‌های ناتمام علتایجاد مشکلات زناشویی و خانوادگی شدید می‌بشود و ربط با فرد مبتلا را زیاد سخت می‌کند. بر پایه پژوهش‌های گوناگون، گمان طلاق افراد مبتلا به این اختلال تقریبا چهار برابر دیگران است.

۲. تأثیر منفی بر درس و کار

به گمان زیاد می‌توانید تبعات خشونت در محیط کار را فکر کنید. اختلال انفجاری متناوب و دوره‌های متعدد خشم علتخواهد شد فرد مدام در معرض اخراج از کار قرار گیرد و مشکلات مالی و فشارهای کاری افزایش یابند.

کودکان مبتلا به این اختلال نیز مشکلات بسیاری در مدرسه دارند و زیاد زیاد تر از دیگران با هم‌کلاسی‌های خود دعوا می‌کنند و از طرف هم‌سالان خود طرد خواهد شد. مطابق پژوهش‌ها، اختلال انفجاری متناوب در کودکان علتمی‌بشود در قیاس با کودکان دیگر مشکلات یادگیری زیاد تر و نمرات کمتری داشته باشند.

۳. تأثیر منفی بر دیگر اختلالات روانی

نزدیک به ۸۰درصد افراد مبتلا به این اختلال به حداقل یک اختلال روانی دیگر همانند اضطراب یا اختلال دوقطبی نیز دچارند. بر پایه پژوهش‌ها، افراد مبتلا به این اختلال سه‌ برابر افراد سالم در معرض ابتلا به افسردگی می باشند. این چنین اختلال انفجاری متناوب گمان ابتلا به اختلالات مصرف مواد را افزایش می‌دهد.

تشخیص اختلال انفجاری متناوب

مراجعه به متخصص سلامت روان (روان‌پزشک یا روان‌شناس) اولین و با اهمیت ترین قدم در جهت تشخیص این اختلال است. پزشک روال تشخیص این اختلال را با او گفت‌وگویی درمورد علائم اغاز می‌کند و در قالب تست اختلال انفجاری متناوب از فرد مبتلا درمورد سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی و وضعیتش در رابطه، مدرسه یا محل کار می‌پرسد. بعضی اوقات امکان پذیر نیاز باشد متخصص با خانواده یا دوستان فرد نیز سخن بگویید کند تا اطلاعات بیشتری کسب کند.

ناتوانی فرد در مهار تکانه‌ با اهمیت ترین شرط قبول ابتلای فرد به این اختلال است. نشانه‌هایی که پزشک را به تشخیص این اختلال می‌رسانند، عبارت‌اند از:

• دوره‌های فرکانس‌بالا و کم‌شدت فوران خشم: پرخاشگری کلامی (همانند مشاجره و دعوای کلامی) یا فیزیکی با افراد، اموال یا حیوانات که متوسط دو بار در هفته به‌زمان ۳ ماه اتفاق می‌افتد. این دوره‌ها تبدیل صدمه فیزیکی به افراد یا حیوانات یا تخریب اموال نمی‌بشود.
• دوره‌های کم‌فرکانس و شدید فوران خشم: شامل ۳ دوره صدمه به اموال یا تخریب آنها و صدمه فیزیکی به افراد یا حیوانات است و نزدیک به ۱۲ ماه ادامه دارد.

ویژگی فرد دیگر که پزشک حتما به آن دقت خواهد کرد این است که دوره‌های فوران خشم تناسبی با موقعیت ندارند و از قبل برنامه‌ریزی نشده‌اند. بازدید دقیق حالت سلامت روان و تشخیص ابتلای فرد به اختلالات روانی دیگر نیز از کارهای فرد دیگر است که متخصص سلامت روان برای شناسایی و تشخیص اختلال انتفجاری متناوب انجام خواهد داد.

درمان اختلال انفجاری متناوب

گرچه روان‌درمانی روش مهم درمان این اختلال است، بعضی اوقات بسته به سن و علائم فرد، امکان پذیر پزشک برای او دارو هم تجویز کند. مقصد از درمان اختلال انفجاری متناوب بهبودی فرد است، به این معنی که فرد دیگر رفتارهای پرخاشگرانه شدید قبل را تکرار نمی‌کند و گهگاه امکان پذیر یکی‌دو علامت زیاد خفیف و مختصر داشته باشد. بعضی اوقات دوره‌های فوران خشم فرد به‌قدری شدیدند که فرد کاملا بهبود نمی‌یابد. در این شرایط مقصد درمان تثبیت ایمنی فرد و اطرافیانش و این چنین بهبود دیدنی او از نظر تعداد و شدت فوران خشم است.

۱. روان درمانی

روان‌درمانی به‌اختصاصی درمان شناختی رفتاری (CBT) با اهمیت ترین روشی است که پزشکان برای درمان این اختلال در پیش می‌گیرند. درمان شناختی‌رفتاری نوعی روش درمانی ساختاریافته و مقصد‌گراست. درمانگر با این روش به فرد پشتیبانی می‌کند تا افکار و احساسات خود و نحوه تأثیرگذاری افکار بر اعمال را از نزدیک ببیند و الگوها و عادات فکری سالم‌تری در پیش بگیرد. افراد مبتلا به اختلال انفجاری متناوب از طریق درمان شناختی رفتاری یاد می‌گیرند موقعیت‌های منفی را در زندگی روزمره خود مدیریت و از تکانه‌های تهاجمی که عامل فوران خشم‌اند، پیشگیری کنند.

تکنیک‌های خاصی که متخصصان سلامت روان در درمان شناختی رفتاری برای درمان اختلال انفجاری متناوب منفعت گیری می‌کنند، عبارت‌اند از:

• بازسازی شناختی: این تکنیک شامل تحول افکار نادرست درمورد موقعیت‌های ناگوار و ناامیدکننده است.
• تمرین تمدد اعصاب: تکنیک‌های اسایش‌بخشی همانند تنفس عمیق و آرام‌سازی پیشرونده عضلانی عکس العمل تهاجمی فرد به موقعیت‌های تحریک‌کننده خشم را مهار خواهند کرد.
• آموزش توانایی‌های مقابله‌ای: این تکنیک شامل بازسازی موقعیت‌های گوناگون و تمرین عکس العمل‌های درست به آن موقعیت‌ها است.

۲. مصرف دارو

فلوکستین (نوعی مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین یا SSRI) رایج‌ترین درمان دارویی اختلال انفجاری متناوب محسوب می‌بشود و پژوهش‌های بسیاری برای قبول اثربخشی آن‌ انجام شده است. دیگر داروهای در حال بازدید برای درمان این اختلال عبارت‌اند از:

• لیتیوم؛
• فنی‌توئین؛
• کاربامازپین؛
• اکس‌کاربازپین.

در کل مجموعه داروهایی که پزشکان برای درمان اختلال انفجاری متناوب منفعت گیری می‌کنند عبارت‌اند از:

سخن پایانی

افراد مبتلا به اختلال انفجاری متناوب کیفیت زندگی و رضایت از زندگی کمتری دارند. این عوامل تأثیری منفی بر سلامت فرد دارند و امکان پذیر تبدیل مشکلات شدید شخصی و بین‌فردی شوند.

علاوه‌بر این، این افراد زیاد تر از دیگران در معرض صدمه‌رساندن به خود (خودآزاری) و خودکشی می باشند. به همین علت اگر حس می‌کنید که خودتان یا یکی از اعضای خانواده دچار اختلال انفجاری متناوب هستید، ملزوم است در سریع‌ترین زمان ممکن به متخصص سلامت روان مراجعه کنید.

توانایی‌ای از خودتان یا اطرافیانتان در خصوص این اختلال دارید؟ لطفا نظرات و ازمایش ها ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیزمان در بین بگذارید.

در افسردگی غم به لایه‌های عمیق زندگی نفوذ کرده و اختلالاتی در احساسات و حرکت شما به‌وجود می‌آورد. اگر حس افسردگی دارید، حتما با پشتیبانی یک روانشناس متخصص مشکل را ریشه‌یابی کنید و برای حل آن راهکار بگیرید.برای ربط با مشاور متخصص افسردگی روی دکمه زیر کلیک کنید.

به پشتیبانی زبان بدن، ناگفته‌ها را بگویید و بشنوید