تحقیقات جدید: انسان‌های اولیه در جنگل‌ها زندگی می‌کردند، نه ساوانا

آیا انسان‌های اولیه زندگی در ساوانا را به جنگل ترجیح دادند؟

پژوهش‌های اخیر در باستان‌شناسی نشان می‌دهد که برخلاف نظریه کلاسیک ساوانا، انسان‌های اولیه و اجداد انسان‌تبار ترجیح می‌دادند در محیط‌های جنگلی و ترکیبی بمانند، نه در دامن‌های باز ساوانا‌ها.

مهم‌ترین چالش در جنگل‌های بارانی کمبود سنگ است، به همین دلیل ساکنان این مناطق از مواد موجود در طبیعت مانند بامبو برای ساخت ابزار استفاده می‌کردند. این موضوع پایه‌ی فرضیه بامبو را تقویت می‌کند که بر اساس آن مردم ماقبل‌تاریخ در جنوب شرق آسیا نیازی به ابداع ابزار‌های سنگی پیچیده نداشتند، زیرا بامبو امکان ساخت تجهیزات متنوع را فراهم می‌کرد.

در دهه اخیر، باستان‌شناسان با کاوش در سایت‌های مجاور جنگل‌های بارانی، شواهد جدیدی از زیستگاه‌های انسانی کشف کرده‌اند. یکی از مناطق کلیدی، غار پانگا یا سعیدی در کنیا است که ردپای انسان‌هایی از ۷۸ هزار سال پیش را در خود جای داده که در اکوسیستمی ترکیبی از جنگل بارانی و علفزار زندگی می‌کردند. یافته‌ها نشان می‌دهد ساکنین این غار تور و ابزار‌های دیگر بی‌دوام را برای شکار حیوانات کوچک می‌ساختند.

مثال‌های دیگر از سازگاری انسان‌تبار‌ها با محیط جنگلی شامل هابیت‌ها در جزیره فلورس اندونزی است که از صدها هزار سال پیش تا نزدیک ۵۰ هزار سال پیش در جنگل‌های متراکم این جزیره زندگی می‌کردند. همچنین گونه کوچک‌تر در لوزون فیلیپین، حداقل از ۱۳۴ هزار سال پیش در جنگل‌های پراکنده این منطقه حضور داشت.

از منظر تکاملی، نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده ما شامل شامپانزه، گوریل و اورانگوتان، همه با زندگی در سایه درخت‌ها تکامل یافته‌اند. در مقابل، انسان‌ها و خویشاوندان منقرضه‌شان مانند نئاندرتال‌ها، بیش‌تر برای راه‌رفتن دوپا روی زمین سازگار شده‌اند. اگرچه انسان‌ها همچنان می‌توانند از درخت بالا روند، اما در این کار به مهارت می‌مونان نمی‌رسند، همان‌طور که می‌مونان در دویدن استقامتی به اندازه انسان‌ها کارآمد نیستند.

شواهد فسیلی نشان می‌دهد جد مشترک انسان و شامپانزه حدود ۷ می‌لیون سال پیش زندگی می‌کرده و احتمالا درخت‌زی بوده است. نظریه کلاسیک فرضیه ساوانا معتقد بود که برخی می‌مونان انسان‌نما جنگل‌ها را ترک کرده و به سمت ساوانا‌ها حرکت کرده‌اند، که این امر فشار تکاملی برای راه‌رفتن دوپا ایجاد کرد. اما کشف‌های جدید این دیدگاه را چالش کرده‌اند.

بریجیت سنوت، کشف‌کننده انسان‌تبار ۶ می‌لیون ساله اررین، در پژوهشی در سال ۲۰۱۵ نوشت که فرضیه معروف ساوانا دیگر پذیرفتنی نیست. اررین با وجود زندگی در محیط جنگلی، روی دوپا راه می‌رفته است. گونه‌های جدید‌تر مانند آردیپیتکوس رامیدوس نیز از ۴.۴ می‌لیون سال پیش به طور عمودی راه می‌رفتند و در عین حال در میان درختان زندگی می‌کردند. این یافته‌ها نشان می‌دهد دوپایی در محیط جنگلی آغاز شده، نه در ساوانا.