ظهور هوش مصنوعی دیپ‌سیک چطور بر مناقشات بین‌الملل تاثییر می‌گذارد؟_تونل زمان

نویسنده این نوشته «محمد رهبری»، جامعه‌شناس و پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی است.

ظهور هوش مصنوعی دیپ‌سیک و انتشار کردن متن‌باز مدل‌های آن با اهمیت ترین خبر حوزه فناوری در ماه تازه بوده است. این اتفاق که تبدیل افت قیمت شرکت‌های اراعه‌دهنده تراشه همانند Nvidia تا ۶۰۰ میلیارد دلار شد، دقت ناظران را جلب کرد. سوال مهم اینجاست که تفاوت هوش مصنوعی دیپ‌سیک با دیگر هوش مصنوعی‌ها چیست که این چنین تاثییر شگفت‌آوری داشته است؟

در جواب به این سوال، ابتدا باید به نوشته «انحصار» اشاره کرد که پیش‌ازاین، همه مدل‌های بزرگ زبانی نظیر gpt ،Claude یا Gemini همه در انحصار غول‌های فناوری آمریکایی بوده است. همین امر علتشده قیمت سهام این شرکت‌های فناورانه بالا برود. ظهور دیپ‌سیک با کیفیتی نزدیک به همان مدل‌های بزرگ زبانی اما در سرزمین چین، پایانی بر این انحصار می بود. همین آخر انحصار شرکت‌های آمریکایی به‌تنهایی عامل زیاد مؤثری در افت قیمت سهام این شرکت‌ها می بود اما ماجرا به «آخر انحصار» محدود نمی‌بشود.

هوش مصنوعی دیپ‌سیک با هزینه به‌مراتب کمتر از مدل‌های زبانی شبیه گسترش اشکار کرده است و از منظر زیرساخت، با پردازنده گرافیکی (GPU) به‌مراتب کمتری توانسته همان خروجی را بدهد. حرف های می‌بشود برای گسترش دیگر مدل‌های زبانی از 100هزار پردازنده گرافیکی منفعت گیری شده است اما این عدد برای دیپ‌سیک فقط ۲ هزار بوده است. افت نیاز به پردازنده گرافیکی تا حدی است که حرف های می‌بشود با تجمیع کارت گرافیک‌های گیمینگ هم می‌توان مدل بزرگ زبانی گسترش داد.

این اتفاق بیشترین تأثیر را بر شرکت Nvidia، اراعه‌کننده مهم پردازنده گرافیکی گذاشته است؛ چون نیاز به پردازنده‌های این شرکت را افت داده است. این شرکت در تشکیل پردازنده‌های گرافیکی قوی نوعی انحصار در بازار دارد و با اختلاف از هر شرکت فرد دیگر پردازنده‌های گرافیکی نیرومندتری تشکیل می‌کند. بیزینس‌مدل این شرکت بر مبنای فروش این پردازنده‌های گرافیکی می بود؛ اکنون با افت نیاز به این پردازنده‌ها، به‌طور طبیعی قیمت سهام آن نیز کم شدن محسوسی کرده است.

تأثیر اتفاقاتی همانند افت انحصار و نیاز به پردازنده گرافیکی بر مناسبات بین‌الملل چیست؟ یکی از تأثیرات احتمالی آن را می‌توان در مناقشه آمریکا و چین بر سر تایوان مشاهده کرد. تایوان یکی از کشورهای مهم تولیدکننده محصولات نیمه‌رسانا و تراشه‌هایی است که در ساخت پردازنده‌های گرافیکی به کار می‌روال و شرکت‌هایی نظیر Nvidia از این تکنولوژی برای ساخت محصولات پیشرفته خود منفعت گیری می‌کنند.

برخی تحلیلگران اعتقاد دارند یکی از دلایل اهمیت تایوان برای چین و آمریکا به همین نوشته بازمی‌گردد؛ رقابت بر سر فناوری‌های پیشرفته و تشکیل انحصار در سر آن. اهمیت این رقابت تا جایی است که که دولت آمریکا به‌شدت بر صادرات محصولات فناورانه خود به دیگر کشورها (ازجمله چین) نظارت می‌کنند. با ظهور هوش مصنوعی دیپ‌سیک که از پردازنده‌های گرافیکی کمتری منفعت گیری کرده و به‌نوعی انحصار را از شرکت‌های آمریکایی گرفت است، به گمان زیادً مناقشه بر سر تایوان نیز شکل متغیری اشکار می‌کند.

علاوه‌براین، این چنین اتفاقی بر قضیه تحریم فناوری در حوزه هوش مصنوعی نیز مؤثر است. پیش‌ازاین حرف های می‌شد آمریکا در حوزه هوش مصنوعی پیشتاز خواهد می بود؛ چون زیرساختی دارد که هیچ کشوری ندارد اما به‌ نظر می‌رسد می‌توان با نوعی مهندسی هوشمندانه در حوزه فناوری، زیرساخت ملزوم برای گسترش مدل‌های زبانی بزرگ را تشکیل کرد و این قدم مؤثری در افت تأثیر محدودیت‌هایی که آمریکا در حوزه فناوری به وجود اورده است. یقیناً هم چنان تأثیر تحریم فناوری، خصوصاً بر کشورهایی نظیر ایران، زیاد زیاد است. آخر انحصار و امکان گسترش مدل‌های بزرگ زبانی حتی با پردازنده‌های گرافیکی گیمینیگ و زیرساخت‌های ارزان‌تر، می‌تواند مسیر جدیدی پیش پای دیگر کشورها بگذارد.

در طول تاریخ، تغیرات فناورانه مدام بر جایگاه کشورها در نظام بین‌الملل تاثییر گذاشته‌اند؛ همان گونه که کشف انرژی هسته‌ای و ساخت بمب هسته‌ای در قرن قبل کاملاً معادلات جهانی را تحول داد و نظم جدیدی بر آن حاکم کرد. امروزه نیز کشورهایی که در حوزه هوش مصنوعی پیشتاز باشند، به گمان زیادً فاصله معناداری با دیگر کشورها اشکار کنند و ابزارهای بیشتری برای اعمال اقتدار در نظام بین‌الملل داشته باشند. گسترش هوش مصنوعی دیپ‌سیک نشان داد پیشتازی در این حوزه ساده نیست و امکان پذیر رقابت شدیدی بین کشورهای گوناگون، نه‌فقط کشورهای گسترش‌یافته بلکه کشورهای درحال‌گسترش نیز شکل بگیرد و برخلاف انرژی هسته‌ای، به‌راحتی نمی‌توان در این حوزه انحصار تشکیل کرد.