برای نخستین‌بار: ثبت عکس خیره‌کننده از ستاره‌ای که دوبار منفجر شده است_تونل زمان

برای اولین ‌بار، ستاره‌شناسان شواهد بصری خیره‌کننده‌ای از خودانفجاری دو مرحله‌ای یک ستاره را ثبت کرده‌اند. این فوران دوقلو توسط دانشمندانی کشف شده که در حال مطالعه‌ی دو حلقه‌ی هم‌مرکز از کلسیمی بودند که باقی مانده ستاره‌ای به ‌نام SNR 0509-67.5 را احاطه کرده است. این ستاره چندین قرن پیش در یک ابرنواختر نوع Ia به شکلی انفجاری از بین رفت.

کشف تازه فقط یک عکس قشنگ نیست. پژوهشگرانی که این اتفاق را ثبت کرده‌اند می‌گویند قسمت بسیاری از دانسته‌های ما درمورد‌ی چگونگی انبساط جهان (یکی از او گفت و گو‌برانگیزترین مسائل کیهان‌شناسی) به اندازه‌گیری دقیق این نوع از انفجارهای ستاره‌ای (ابرنواخترها) وابسته است. این چنین ابرنواخترهایی این چنین منبع مهم آهن در سراسر کیهان به‌شمار می‌روال.

پریام داس، نویسنده مهم پژوهش و دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیوساوت ولز استرالیا، به لایوساینس می‌گوید به همین علت است که انفجار کوتوله‌های سفید نقشی حیاتی در اخترشناسی ایفا می‌کنند؛ اما با وجود اهمیت این اتفاق‌ها، معمای دیرینه‌ی مکانیزم دقیق اغاز انفجار آن‌ها هم چنان حل‌نشده باقی مانده است.

ابرنواخترهای نوع Ia وقتی رخ خواهند داد که باقی مانده یک ستاره‌ی مرده، موسوم به کوتوله سفید، از ستاره‌ی همراه خود ماده می‌رباید و این فرایند به انفجار گرما‌هسته‌ای عظیم منتهی می‌بشود. اما تا این مدت همه‌ی راه‌های انفجار کوتوله‌های سفید شناخته نشده‌اند. ستاره‌شناسان فکر می‌کنند این کوتوله‌ها به‌مرور زمان ماده‌ی ستاره‌ی هم‌مدار خود را جذب می‌کنند تا وقتی که به محدوده جرم بحرانی موسوم به حد چاندراسخار برسند و منفجر شوند. اما شواهد به دست‌آمده نشان خواهند داد این تنها مسیر انفجار آن‌ها نیست.

پژوهشگرها برای جستجوی شواهد مستقیم از نوعی متفاوت از انفجار، تلسکوپ زیاد بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) را به‌سوی SNR 0509-67.5  نشانه رفتند؛ یک ابرنواختر که الگوی راحتی از موج شوک در پوسته‌اش را مشخص می کند. آن‌ها به‌کارگیری ابزاری از این تلسکوپ به نام کاوشگر طیف‌سنجی چندمنظوره (MUSE)، دو حلقه‌ی جداگانه از کلسیم را یافتند که باقی مانده انفجار را احاطه کرده‌اند.

به حرف های‌ی ایوو زایتن‌تسال، اخترفیزیکدان هسته‌ای دانشگاه نیو ساوت ولز، یافته‌ی آن‌ها نشانه‌ای آشکار است که کوتوله‌های سفید می‌توانند پیش از رسیدن به حد معروف چاندراسخار منفجر شوند و مکانیزم موسوم به انفجار دوگانه واقعاً در طبیعت رخ می‌دهد.

پژوهشگران نظر خواهند داد که کوتوله سفید‌ی مورد او گفت و گو، خود را در لایه‌ای از هلیوم دزدیده‌شده از ستاره‌ی همراهش پوشانده؛ سپس این لایه شعله‌ور شده و موج شوکی را به سمت داخل فرستاده که جهت انفجار دوم و بزرگ‌تر در هسته ستاره مرده شده است.

در سال‌های تازه، اختلاف در اندازه‌گیری نرخ انبساط جهان معروف به «ثابت هابل»، بحران بزرگی را در علم نجوم به جستوجو داشته است. داس می‌گوید:

شواهد ملموس از انفجاری دوگانه، نه‌تنها به حل معمایی دیرینه پشتیبانی می‌کند، بلکه نمایشی بصری و دیدنی نیز اراعه می‌دهد. آشکارساختن نحوه کارکرد درونی این چنین انفجار کیهانی باشکوهی، بسیار رضایت‌قسمت است.

دانشمندان یافته‌های خود را دوم ژوئیه در مجله نیچر استرونومی انتشار کردند.